Một người đang chấp hành án phạt tù có được ra tù trước thời hạn không? Điều kiện để ra tù trước thời hạn được pháp luật quy định như thế nào? Tất cả những vướng mắc pháp lý đối với vấn đề tha tù trước thời hạn có điều kiện theo luật mới sẽ được Luật Thành Đô trả lời tại bài viết này.

I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THA TÙ TRƯỚC THỜI HẠN CÓ ĐIỀU KIỆN.

1.1. Khái niệm

Khái niệm tha tù trước thời hạn có điều kiện được pháp luật quy định tại Điều 1 Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 66 và Điều 106 của Bộ luật Hình sự về tha tù trước thời hạn có điều kiện như sau:

“Tha tù trước thời hạn có điều kiện là biện pháp được Tòa án áp dụng đối với người đang chấp hành án phạt tù khi có đủ các điều kiện theo quy định của Bộ luật Hình sự, xét thấy không cần buộc họ phải tiếp tục chấp hành án phạt tù tại cơ sở giam giữ.”

Biện pháp tha tù trước thời hạn có điều kiện cho phép người đang chấp hành hình phạt tù được trả tự do sớm hơn thời hạn của hình phạt do Tòa án tuyên nhưng vẫn phải chịu thời gian thử thách với sự kiểm soát của cơ quan có thẩm quyền trong một khoảng thời gian nhất định.

tha tù trước thời hạn
Tha tù trước thời hạn

1.2. Tính chất pháp lí

Bản chất của tha tù trước thời hạn có điều kiện là một trong những biện pháp miễn chấp hành có điều kiện thời hạn còn lại hình phạt đã tuyên.

Việc ban hành các quy định về biện pháp tha tù trước thời hạn thể hiện tính nhân đạo của luật pháp. Khuyến khích người phạm tội, gia đình người phạm tội và xã hội cùng nhau giúp đỡ, giáo dục, giám sát và cải tạo người phạm tội theo hướng tích cực, trở thành người có ích cho xã hội.

II. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THA TÙ TRƯỚC THỜI HẠN CÓ ĐIỀU KIỆN

2.1. Điều kiện được tha tù trước thời hạn theo luật mới

Căn cứ theo Điều 66, Điều 106 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về các điều kiện để người đang chấp hành hình phạt tù và Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 66 và Điều 106 của Bộ luật Hình sự về tha tù trước thời hạn có điều kiện có thể được tha tù trước thời hạn, ta có thể chia điều kiện để được tha tù trước thời hạn đối với người đang chấp hành án phạt tù của các loại tội phạm như sau:

Đối với người đang chấp hành án phạt tù về tội phạm ít nghiêm trọng

Người đang chấp hành án phạt tù về tội phạm ít nghiêm trọng, nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Khoản 2 Điều 66 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 có thể được tha tù trước thời hạn có điều kiện khi đáp ứng đủ các điều kiện tại các Khoản 2,3,4,5 và 6 Điều 2 Nghị quyết 01/2018/NQ-HĐTP như sau:

  • Phạm tội lần đầu.
  • Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt thể hiện ở việc chấp hành tốt Nội quy trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ; tích cực học tập, lao động cải tạo và phải có đủ kỳ xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.
  • Có nơi cư trú rõ ràng.
  • Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
  • Đã chấp hành được ít nhất một phần hai mức phạt tù có thời hạn; ít nhất là 15 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn.

Đối với người đang chấp hành án phạt tù về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Người đang chấp hành án phạt tù về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Khoản 2 Điều 66 Bộ luật hình sự có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện:

  • Đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù.
  • Phạm tội lần đầu.
  • Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt thể hiện ở việc chấp hành tốt Nội quy trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ; tích cực học tập, lao động cải tạo và phải có đủ kỳ xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.
  • Có nơi cư trú rõ ràng.
  • Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
  • Đã chấp hành được ít nhất một phần hai mức phạt tù có thời hạn; ít nhất là 15 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn.

Đối với các điều kiện tại trường hợp này, pháp luật quy định thêm điều kiện đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù so với tội phạm ít nghiêm trọng. Mức hình phạt đối với người đang chấp hành án phạt tù đối với tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng hay tội phạm đặc biệt nghiêm trọng cao hơn. Khi đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù chứng tỏ trong quá trình cải tạo họ đã phần nào biết hối cải và thay đổi theo chiều hướng tích cực. Đây chính là yếu tố để xem xét về điều kiện người đó có được tha tù trước thời hạn hay không.

Đối với người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù.

Người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Khoản 2 Điều 66 của Bộ luật Hình sự có thể được tha tù trước thời hạn có điều kiện khi có đủ các điều kiện sau đây:

  • Phạm tội lần đầu.
  • Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt thể hiện ở việc chấp hành tốt Nội quy trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ; tích cực học tập, lao động cải tạo và phải có đủ kỳ xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.
  • Có nơi cư trú rõ ràng.
  • Đã chấp hành được một phần ba thời hạn phạt tù.

Đối với từng đối tượng, từng trường hợp mà áp dụng các điều kiện tha tù trước thời hạn khác nhau và pháp luật đang ngày càng thay đổi theo hướng nhân đạo hơn để những người chấp hành án phạt tù có xếp loại cải tạo khá và tốt trở lên có thể sớm được hòa nhập với cộng đồng.

2.2. Các trường hợp không áp dụng biện pháp tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tại Khoản 2 Điều 66 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định không áp dụng tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với người bị kết án thuộc một trong các trường hợp sau đây:

“a) Người bị kết án về tội xâm phạm an ninh quốc gia; tội khủng bố; tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh hoặc người bị kết án từ 10 năm tù trở lên đối với tội cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của con người; 07 năm tù trở lên đối với các tội cướp tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản và sản xuất trái phép, mua bán trái phép, chiếm đoạt chất ma túy;

b) Người bị kết án tử hình được ân giảm hoặc thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 40 của Bộ luật này.”

5 lý do nên dử dụng dịch vụ của luật thành đô
5 lý do nên dử dụng dịch vụ của Luật Thành Đô

Bên cạnh những trường hợp phạm tội được áp dụng tha tù trước thời hạn có điều kiện, còn có những trường hợp phạm tội mà pháp luật không cho phép được tha tù trước thời hạn. Bởi tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm đối với xã hội, người bị kết án về các tội phạm đó phải chịu răn đe nghiêm khắc và không có sự nhân nhượng của pháp luật đối với các tội phạm đó.